Opis

Niniejsza publikacja stanowi kompendium wiedzy na temat złożonej i dynamicznej relacji między trzema kluczowymi filarami funkcjonowania każdego regionu: jego społeczeństwem, gospodarką i środowiskiem naturalnym. Te wzajemnie powiązane elementy kształtują tożsamość, potencjał rozwojowy oraz codzienne życie mieszkańców. Zrozumienie ich specyfiki, zachodzących między nimi interakcji oraz identyfikacja kluczowych wyzwań i szans jest niezbędne dla podejmowania świadomych decyzji i budowania zrównoważonej przyszłości.

Innowacyjność prezentowanego opracowania polega na uwzględnieniu wzajemnych zależności oraz przestrzennego zróżnicowania i dynamiki relacji między rozwiniętą infrastrukturą, charakterystykami demograficznymi (w tym depopulacją dotykającą województwo), a stanem środowiska naturalnego (specyfiką województwa) w przekroju lat 2013 i 2023.

Autorzy rekomendują treści zawarte w monografii środowiskom samorządowym, eksperckim i opiniotwórczym oraz środowiskom akademickim realizującym funkcje badawcze i edukacyjne, w tym przede wszystkim studentom i doktorantom przygotowującym prace akademickie.

SPIS TREŚCI

WSTĘP | 7

1. Teoretyczne podstawy rozwoju regionalnego | 17

1.1. Definicja regionu i rozwoju regionalnego | 17

1.2. Modele rozwoju regionalnego | 30

1.3. Czynniki wpływające na rozwój regionu | 46

1.4. Regionalna polityka rozwoju | 53

1.5. Teoria spójności regionalnej | 59

1.6. Przemiany strukturalne w regionach | 61

2. ODPORNOŚĆ REGIONU I JEGO ZDOLNOŚĆ ADAPTACYJNA | 65

2.1. Definicja i wymiary odporności regionu | 66

2.2. Czynniki kształtujące odporność regionalną | 68

2.3. Inkluzywność, spójność społeczno-gospodarcza a odporność regionu | 72

2.4. Odporność regionu w obliczu zmian klimatu i globalnych wyzwań | 74

2.5. Strategie i modele budowania odporności regionalnej | 76

2.6. Rola polityki publicznej we wzmacnianiu odporności i zdolności adaptacyjnych

regionu | 79

2.7. Odporność, spójność i atrakcyjność – fundamenty zrównoważonego rozwoju | 82

3. SPOŁECZNA STRUKTURA WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO | 85

3.1. Liczba i struktura ludności, problemy demograficzne województwa | 85

3.2. Edukacja | 107

3.3. Inicjatywy społeczne i organizacje pozarządowe | 119

3.4. Inkluzywność | 122

3.5. Miara syntetyczna „potencjał społeczny” | 139

4. GOSPODARKA WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO | 151

4.1. Główne sektory gospodarki, potencjał gospodarczy województwa | 151

4.2. Wyzwania związane z transformacją gospodarczą | 169

4.3. Rynek pracy | 171

4.4. Rozwój przedsiębiorczości | 182

4.5. Polityka gospodarcza województwa | 192

4.6. Infrastruktura | 207

4.7. Miara syntetyczna „gospodarka” (rynek pracy, przedsiębiorczość) | 234

4.8. Kondycja finansowa gmin w kontekście gospodarki województwa

świętokrzyskiego | 253

4.9. Miara syntetyczna „kondycja finansowa gmin” | 288

5. OCHRONA ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO | 299

5.1. Zasoby naturalne województwa | 299

5.2. Zanieczyszczenia środowiskowe | 312

5.3. Ochrona przyrody | 321

5.4. Zmiany klimatyczne i adaptacja regionu, odporność regionu | 327

5.5. Polityki ekologiczne i działania proekologiczne | 328

5.6. Miara syntetyczna „środowisko naturalne” | 341

6. PERSPEKTYWY ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO | 351

6.1. Rozwój województwa świętokrzyskiego (miara syntetyczna) | 351

6.2. Trendy rozwoju regionalnego | 363

6.3. Inwestycje w infrastrukturę – zieloną infrastrukturę | 365

6.4. Rola innowacji w rozwoju gospodarczym | 368

6.5. Polityki wspierające rozwój regionu | 369

6.6. Społeczna adaptacja do zmieniającej się gospodarki | 371

6.7. Zrównoważony rozwój jako kluczowy cel | 373

ZAKOŃCZENIE | 377

Wnioski metodologiczne | 382

Wnioski merytoryczne | 383

Spis literatury | 387

Spis schematów i rysunków | 397

Spis tabel | 403

Summary | 411

Noty o autorach | 417