Opis

Tematyka pracy dotyczy charakterystyki i kierunków rozwoju badań historycznych nad powstaniem styczniowym w polskiej historiografii do 1939 r. Punktem odniesienia w przyjętych rozważaniach stał się ośrodek lwowski i jego znaczenie w badaniach nad powstaniem 1863 r. Problematyka ta stała się w omawianym okresie przedmiotem zainteresowania przedstawicieli wielu lwowskich środowisk: profesjonalnych historyków, miłośników przeszłości, muzealników, archiwistów, ale przede wszystkim samych uczestników wydarzeń 1863-1864 r. Z tego względu istotną część pracy poświęcono charakterystyce lwowskiego środowiska weteranów 1863 r., dla którego spór o ocenę powstania styczniowego stał się punktem odniesienia w formułowanych poglądach politycznych, wypowiedziach publicystycznych i historycznych. Ze środowiskiem weteranów 1863 r. wiąże się rozwój niezwykle płodnej we Lwowie literatury pamiętnikarskiej, wspomnieniowej, publicystyki historycznej, ale również inicjatywy gromadzenia źródeł i kolekcjonowania pamiątek z okresu powstania styczniowego. W pracy omówniono więc m.in. zainteresowania badawcze i piśmiennictwo historyczne Adama Szelągowskiego, Józefa Kajetana Janowskiego, Bronisława Szwarce, Marii Bruchnalskiej, Józefa Białyni-Chołodeckiego. W takim ujęciu przedmiotem analiz stały się różne formy i przejawy refleksji historycznej o powstaniu styczniowym, zagadnienie metaforyczności historycznego piśmiennictwa, ale także niezwykle istotne funkcje historycznego przekazu. W konsekwencji uwagę skierowano również na funkcje historycznej narracji alternatywnej dla tradycyjnej formy tekstowego obrazu przeszłości, odwołując się do obecnej we współczesnym dyskursie historiograficznym koncepcji „powrotu do rzeczy”. Proces konstytuowania się historiografii powstania styczniowego w okresie do 1939 r. przedstawiony został w szerszym kontekście rozważań dotyczących socjologii nauki historycznej i propozycji badawczych współczesnej teorii historii. W pracy wykorzystano materiały rękopiśmienne znajdujące się w zbiorach archiwów i bibliotek lwowskich (Państwowe Historyczne Archiwum Ukrainy; Państwowe Archiwum Obwodowe; Biblioteka Naukowa im. W. Stefanyka; Biblioteka Uniwersytecka). Podstawę źródłową poszerzono o zbiory Biblioteki Polskiej w Paryżu.